Gzyms to element architektoniczny w formie poziomego występu, stosowany na elewacjach budynków w celu podkreślenia podziałów architektonicznych oraz ochrony ścian przed spływającą wodą deszczową.
Gzymsy są jednym z najczęściej spotykanych detali architektonicznych zarówno w budownictwie historycznym, jak i współczesnym. Mogą mieć prostą, minimalistyczną formę lub bogato zdobioną, w zależności od stylu architektonicznego i funkcji budynku. Najczęściej wykonuje się je z betonu, kamienia, tynku, styropianu lub nowoczesnych materiałów kompozytowych.
Do czego służy gzyms?
Podstawową funkcją gzymsu jest ochrona elewacji przed zabrudzeniem i zawilgoceniem poprzez odprowadzanie wody opadowej z dala od ściany. Oprócz funkcji praktycznej gzyms pełni również rolę dekoracyjną, nadając budynkowi wyrazisty charakter i porządkując jego kompozycję wizualną. W architekturze klasycznej gzymsy często podkreślały podziały kondygnacji, natomiast we współczesnych projektach stosuje się je głównie jako subtelny detal estetyczny.
Rodzaje gzymsów
W zależności od miejsca zastosowania wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów gzymsów. Najczęściej spotykany jest gzyms wieńczący, umieszczany w górnej części elewacji, pod dachem. Gzyms międzykondygnacyjny oddziela poszczególne kondygnacje budynku, a gzyms nadokienny lub naddrzwiowy pełni funkcję dekoracyjną nad otworami okiennymi i drzwiowymi. Spotyka się również gzymsy cokołowe, stosowane w dolnej części elewacji.
Gzyms a attyka
Gzyms bywa często mylony z attyką, jednak są to dwa różne elementy architektoniczne. Gzyms jest poziomym występem elewacji, natomiast attyka to nadbudowa ściany ponad linią dachu, pełniąca funkcję osłonową lub dekoracyjną. Oba elementy mogą występować razem, ale mają odmienne zadania i formę.
Materiały stosowane do wykonania gzymsów
Tradycyjnie gzymsy wykonywano z kamienia naturalnego lub betonu, co zapewniało im trwałość i odporność na warunki atmosferyczne. Współcześnie coraz częściej stosuje się lekkie gzymsy ze styropianu pokrytego warstwą tynku lub żywicy. Takie rozwiązania są łatwiejsze w montażu i pozwalają na uzyskanie różnorodnych form przy niższych kosztach.
Gzyms we współczesnej architekturze
W nowoczesnym budownictwie gzymsy mają zazwyczaj uproszczoną, geometryczną formę. Stosuje się je jako delikatne podkreślenie bryły budynku lub element porządkujący elewację. Coraz częściej gzymsy pełnią wyłącznie funkcję estetyczną, wpisując się w minimalistyczne i modernistyczne projekty.
Przykłady zastosowania gzymsów
Gzymsy występują zarówno w architekturze historycznej, jak i we współczesnych realizacjach. Ich forma i stopień dekoracyjności zależą od stylu budynku oraz epoki, w której powstał. Poniżej przedstawiono najczęstsze przykłady zastosowania gzymsów.
- Katedra św. Pawła w Londynie - jest doskonałym przykładem klasycznego zastosowania gzymsów, z bogato zdobionymi elementami architektonicznymi, które dodają budynkowi majestatu i elegancji.
- Pałac wersalski - gzymsy w pałacu wersalskim są przykładem barokowego przepychu, z bogatymi zdobieniami i skomplikowanymi detalami.
- Modernistyczne budynki - w modernizmie gzymsy są często zredukowane do prostych, minimalistycznych linii, jak w przypadku wielu projektów Le Corbusiera.
FAQ - najczęściej zadawane pytania o gzyms
Gzyms służy do ochrony elewacji przed spływającą wodą deszczową oraz do podkreślenia podziałów architektonicznych budynku. Pełni również funkcję dekoracyjną, wpływając na estetykę elewacji. Jest elementem wykończeniowym, a nie konstrukcyjnym.
Gzymsy najczęściej stosuje się na elewacjach budynków pod dachem, między kondygnacjami oraz nad oknami i drzwiami. Spotyka się je zarówno w budownictwie jednorodzinnym, jak i wielorodzinnym. Występują także w obiektach zabytkowych i nowoczesnych.
Nie, gzyms nie pełni funkcji konstrukcyjnej i nie wpływa na nośność budynku. Jest elementem dekoracyjno-ochronnym. Jego zadaniem jest estetyczne wykończenie elewacji oraz odprowadzanie wody.
Gzymsy mogą być wykonane z betonu, kamienia naturalnego, tynku, styropianu lub nowoczesnych materiałów kompozytowych. Współcześnie popularne są lekkie gzymsy styropianowe pokryte warstwą ochronną. Wybór materiału zależy od stylu budynku i budżetu.
Gzyms to poziomy występ elewacji, natomiast attyka jest nadbudową ściany ponad linią dachu. Oba elementy pełnią inne funkcje i mają odmienną formę. Mogą jednak występować razem w jednej bryle budynku.
Tak, gzymsy są stosowane również w nowoczesnej architekturze, jednak mają wtedy prostą, minimalistyczną formę. Często pełnią wyłącznie funkcję estetyczną. Pomagają wizualnie uporządkować elewację.
Tak, gzymsy - szczególnie te wykonane z tradycyjnych materiałów - wymagają okresowej kontroli i konserwacji. Należy sprawdzać ich stan techniczny oraz ewentualne pęknięcia. Regularna konserwacja przedłuża ich trwałość.
Stopień trudności montażu zależy od rodzaju gzymsu i materiału, z którego jest wykonany. Lekkie gzymsy styropianowe są stosunkowo łatwe w montażu. Cięższe gzymsy betonowe lub kamienne wymagają doświadczenia i odpowiednich narzędzi.
Tak, gzyms ma duży wpływ na odbiór wizualny budynku. Może nadać elewacji elegancji, klasycznego charakteru lub nowoczesnej prostoty. Odpowiednio dobrany gzyms podkreśla proporcje bryły.
Komentarze